2 . آراستگى به بردبارى و پايدارى فرد منتظر بايد استقامت بورزد و صبر و حلم پيشه سازد ؛ بر پايه‌ى روايت مفصلّى كه در بيان شرايط عصر غيبت و اوضاع پيش از مقطع ظهور وارد شده است « 3 » و با تأييد تحليل تاريخى « 4 » روند حوادث ، مىتوان اين نكته را دريافت كه در دوران غيبت فشار زايد الوصفى بر منتظران مخلص و صدّيق مهدى موعود ( عجلّ الله تعالى فرجه ) وارد مىشود . مقاومت و پايدارى در چنين شرايطى به توان بالاى روحى نيازمند است . منتظران بايد بكوشند تا به درجات بالاى صبر نايل گردند ؛ صبرى كه طبق حديث شريف « رأس الايمان » است . در اينجا جهت رعايت اختصار صرفا به ترجمه‌ى يك حديث نبوى اكتفا مىكنيم : روزى رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم خطاب به اصحاب فرمودند : « پس از شما كسانى مىآيند كه به هريك از آنان ، اجر پنجاه نفر از شما را خواهند داد » . اصحاب پرسيدند : اى رسول خدا ما در غزوات بدر ، احد و حنين با شما بوديم و درباره‌ى ما آياتى از قرآن كريم نازل شده است . پس ، چرا به آنان پنجاه برابر ما ثواب داده مىشود ؟ حضرت پاسخ گفتند : « آنان در شرايطى [ بس دشوار ] خواهند بود كه اگر شما در آن شرايط به سر بريد ، تحمّل و استقامت آنان را نخواهيد داشت . » « 5 » 3 . بهره‌مندى از دين‌شناسى بنيادين فرد منتظر بايد فهم و تلّقى صحيحى از دين داشته باشد ؛ مطالعه‌ى تاريخ اديان بيانگر اين واقعيت است كه اديان بر اثر عوامل مختلف و با گذشت زمان‌هاى متمادى ، آرام‌آرام از خلوص نخستين خود فاصله مىگيرند و خطوط اصلى و فرعى آن‌ها هريك به نوعى با حذف و اضافه ، تشديد و تضعيف ، تبديل و تغيير ، تأويل و تفسير و . . . دچار تحريف - يعنى انحراف از اصل - مىشوند . تمامى اشكال تحريف را از يك نظر مىتوان به دو نوع لفظى و معنوى تقسيم كرد . درباره‌ى وقوع تحريف در اسلام بايد گفت : هرچند در كتاب آسمانى ما قرآن كريم ، تحريف لفظى راه نيافته است ؛ ليكن در طى چهارده قرن گذشته ، عواملى چون تفسير به رأى يا كج‌فهمى ش

--> ( 3 ) . إكمال الدين / ج 1 / ب 23 / ح 1 ، الارشاد / مفيد / ص 318 ؛ الاحتجاج / طبرسى / ج 2 ، / ص 318 . ( 4 ) . ر . ك : بحث حول المهدى / سيد محمد باقر صدر / تحقيق دكتر عبد الجبار شرارة / صص 127 و 128 . ( 5 ) . بحار الانوار / ج 2 / ص 131 .